Klaster to ujmując najkrócej, sieć podmiotów gospodarczych mających wspólną lub zbliżoną trajektorię rozwoju, ukierunkowana na podniesienie konkurencyjności wytwarzanych produktów dla osiągnięcia sukcesu gospodarczego na rynku regionalnym i globalnym. Istotną relacją między podmiotami w klastrze jest kooperencja – sytuacja, która pojawia się gdy powstaje sieć współpracy złożona z dotychczasowych konkurentów, z występującymi różnorodnymi pionowymi i poziomymi powiązaniami między nimi.
Do najważniejszych cech charakteryzujących klastry należą:
- przestrzenna koncentracja przedsiębiorstw,
- przynależność do tej samej lub kilku powiązanych ze sobą branż,
- wspólna lub zbliżona trajektoria rozwoju,
- kooperencja (konkurencja i kooperacja),
- silne więzi pomiędzy podmiotami klastra,
- rozwijające się więzi osobowe pomiędzy pracownikami podmiotów klastra,
- współpraca przedsiębiorstw z wyższymi uczelniami, ośrodkami naukowo-badawczymi,
- współpraca z instytucjami okołobiznesowymi,
- współpraca z władzami publicznymi, jednostkami rządowymi i samorządowymi,
- interakcyjność w obszarach powiązań (poziomych i pionowych),
- efekt synergiczny współpracy (z powstaniem wartości dodanej),
- własna tożsamość klastra.
Przedsiębiorstwa w klastrze współpracują głównie w obszarach gdzie mają wspólne interesy (sfera B+R, marketing, logistyka, doskonalenie kadr, kreowanie wspólnych produktów, badania i rozwój). Realizacja wspólnych projektów w ramach klastra przebiega przy zachowaniu przez firmy własnej podmiotowości i autonomii.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 1 kwietnia 2009r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na promocję gospodarczą Polski Wschodniej1, w tym na tworzenie i rozwój klastrów, podaje następującą definicję klastra:
„przez klaster należy rozumieć przestrzenną i sektorową koncentrację podmiotów działających na rzecz rozwoju gospodarczego lub podmiotów działających na rzecz innowacyjności, jednostek naukowych (w rozumieniu ustawy z dnia 8 października 2004r. o zasadach finansowania nauki) oraz przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą (..), konkurujących i współpracujących w tych samych lub pokrewnych branżach oraz powiązanych siecią współpracy”.
1. Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 1 kwietnia 2009r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na promocję gospodarczą Polski Wschodniej, Dziennik Ustaw nr 61, poz.503